Quy định gắn nhãn AI ở Việt Nam: làm video AI hàng loạt thì câu nào trong Luật 134 và Nghị định 142 chạm đến bạn

Kênh của bạn mỗi ngày ra vài chục video: kịch bản AI, giọng đọc AI, hình minh họa AI, đăng lên ba bốn tài khoản TikTok và YouTube. Từ 01/3/2026, việc gắn nhãn đã có căn cứ trong luật, nhưng nhiều bài giải thích gộp tất cả thành «nội dung AI phải gắn nhãn».

Ngày 27/9/2026, chúng tôi đọc bản đăng Công báo của Luật Trí tuệ nhân tạo, Nghị định 142/2026 và toàn văn Nghị định xử phạt 174/2026. Kết quả: ba nghĩa vụ khác nhau, và bắt buộc gắn nhãn chỉ áp dụng cho hai loại nội dung.

Quy định gắn nhãn AI: ai phải gắn, gắn cho loại nội dung nào?

Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 được thông qua ngày 10/12/2025, đăng Công báo số 40 ngày 22/01/2026, có hiệu lực từ 01/3/2026 (Điều 34). Điều 11 chia trách nhiệm cho hai chủ thể:

• Nhà cung cấp công cụ AI bảo đảm âm thanh, hình ảnh, video do hệ thống tạo ra «được đánh dấu ở định dạng máy đọc» (khoản 2; NĐ 142 Điều 17 khoản 2 nêu ví dụ: siêu dữ liệu, chữ ký số).
• Bên triển khai phải «thông báo rõ ràng» khi đưa ra công cộng nội dung do AI tạo hoặc chỉnh sửa «nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật» (khoản 3), và gắn nhãn dễ nhận biết cho nội dung «mô phỏng, giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế» (khoản 4).

Người làm kênh thường là «bên triển khai»: Điều 3 khoản 5 định nghĩa đó là người sử dụng hệ thống AI «trong hoạt động nghề nghiệp, thương mại hoặc cung cấp dịch vụ; không bao gồm trường hợp sử dụng cho mục đích cá nhân, phi thương mại». Theo chúng tôi, kênh bật kiếm tiền hay gắn link tiếp thị liên kết khó được coi là phi thương mại.

Nghị định 142/2026/NĐ-CP (ký 30/4/2026, hiệu lực 01/5/2026, Công báo số 278 ngày 18/5/2026) cụ thể hóa tại Điều 18. Khoản 1 giữ nghĩa vụ thông báo, thêm vế «hoặc nguồn gốc nội dung». Khoản 2 nêu đúng hai trường hợp bắt buộc gắn nhãn với âm thanh, hình ảnh, video: «mô phỏng hoặc giả lập ngoại hình, giọng nói của người thật» và «tái hiện sự kiện thực tế để phân biệt với nội dung thật».

Luật không yêu cầu gắn nhãn cho mọi video có dùng AI. Hai câu hỏi cần trả lời: video có giả một người thật hay dựng lại một sự kiện có thật không, và người xem có thể nhầm nó là thật không.

Làm video AI hàng loạt: từng kiểu video rơi vào nghĩa vụ nào

Cách chúng tôi đối chiếu (không phải hướng dẫn chính thức):

• Giọng đọc AI kèm video tư liệu hoặc ảnh minh họa về chủ đề chung (mẹo nấu ăn, kiến thức, top 10): giọng tổng hợp không phải giọng một người thật cụ thể, hình không dựng lại sự kiện nào, nên không thuộc khoản 2. Chỉ phải thông báo theo khoản 1 nếu có thể gây nhầm lẫn, ví dụ người xem tưởng là phóng sự thật.
• Nhân bản giọng hoặc gương mặt của một người có thật, kể cả chính bạn hay người nổi tiếng: đúng trường hợp «mô phỏng giọng nói của người thật», phải gắn nhãn.
• Video «điểm tin» dựng lại vụ việc bằng cảnh AI (tai nạn, thiên tai, phát biểu): «tái hiện sự kiện thực tế», phải gắn nhãn. Nhãn không miễn trách nhiệm nếu nội dung sai sự thật.
• Lồng tiếng dịch bằng AI: nếu công cụ mô phỏng giọng người nói gốc thì thuộc trường hợp giọng người thật; nếu dùng giọng chung, xét nghĩa vụ thông báo khi người xem có thể tưởng đó là tiếng người nói gốc.
• Chỉ dùng AI sửa chính tả, tóm tắt, dịch văn bản: Điều 18 khoản 4 miễn gắn nhãn nếu không làm sai lệch nội dung gốc; chỉnh sửa kỹ thuật chỉ để nâng chất lượng âm thanh, hình ảnh cũng được miễn.

Một khoản ít được nhắc là Điều 17 khoản 5: với công cụ AI mã nguồn mở hoặc miễn phí, nhà cung cấp được coi là hoàn thành nghĩa vụ đánh dấu nếu tích hợp sẵn chức năng đánh dấu hoặc công bố công cụ, tài liệu để bên triển khai tự cấu hình. Khi đó, «bên triển khai khi sử dụng hệ thống này để cung cấp nội dung ra công cộng phải áp dụng giải pháp kỹ thuật để thực hiện việc đánh dấu nội dung đầu ra». Nếu bạn tự chạy một mô hình mã nguồn mở để tạo video hàng loạt, việc đánh dấu máy đọc có thể thuộc về bạn.

Gắn nhãn ở đâu khi đăng nhiều tài khoản cùng lúc

Điều 18 khoản 5 cho chọn hình thức: hiển thị trực tiếp trên nội dung; ở tiêu đề, mô tả, chú thích; trên giao diện nền tảng; hoặc bằng âm thanh. Khoản 3 yêu cầu nhãn có «trước hoặc tại thời điểm người tiếp nhận tiếp cận nội dung» và «không được thiết kế theo cách che giấu». Với người vận hành nhiều tài khoản, điều đó dẫn tới ba việc:

1. Mỗi bài trên mỗi tài khoản cần nhãn riêng. Người xem tài khoản B không thấy mô tả của tài khoản A. Nếu công cụ viết lại mô tả khác nhau cho từng tài khoản, hãy kiểm tra dòng thông báo không bị cắt khi rút gọn.
2. Nhãn của nền tảng là một hình thức hợp lệ. Theo chúng tôi, nút gắn nhãn AI của TikTok là «giao diện của nền tảng» theo khoản 5 điểm c. Tiêu chuẩn cộng đồng TikTok bản tiếng Việt (hiệu lực 24/9/2026) yêu cầu nhà sáng tạo «dán nhãn nội dung do AI tạo hoặc nội dung được chỉnh sửa đáng kể trong đó hiển thị cảnh hoặc người giống như thật»; nội dung không dán nhãn có thể bị «xóa, hạn chế hoặc dán nhãn». Theo chúng tôi, phạm vi này còn rộng hơn luật. YouTube có bước khai báo riêng, xem bài về khai báo nội dung AI trên YouTube.
3. Không xóa nhãn và siêu dữ liệu đánh dấu. Điều 7 khoản 5 xếp việc «tẩy xóa, làm sai lệch các thông tin, nhãn, cảnh báo bắt buộc» vào hành vi bị nghiêm cấm.

TikTok cho biết đã gắn nhãn AIGC cho hơn 3 tỷ video bằng Content Credentials, công cụ tự gắn nhãn và thủy vân ẩn (theo thông cáo trên TikTok Newsroom; trang không ghi ngày đăng).

Nếu bạn dùng công cụ tạo và đăng video hàng loạt, chẳng hạn các chế độ tạo video của NoobClaw có AI viết sẵn tiêu đề và mô tả, hãy coi dòng thông báo AI là trường bắt buộc và xem lại bài mẫu của từng tài khoản trước khi bật lịch tự động. Điều kiện nền tảng đặt ra cho kênh AI kiếm tiền nằm trong bài phân tích này.

Không gắn nhãn thì bị phạt bao nhiêu? Con số «1–2 tỷ» đến từ dự thảo

Mức phạt tối đa 2 tỷ đồng với tổ chức và một nửa mức đó (1 tỷ đồng) với cá nhân nằm trong dự thảo trình Quốc hội tháng 11/2025 (Tuổi Trẻ, 21/11/2025). Bản luật được thông qua không có con số nào: Điều 29 chỉ nói vi phạm «bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự» tùy tính chất, mức độ, và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Chúng tôi cũng tìm trong toàn văn Nghị định 174/2026/NĐ-CP về xử phạt trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin (ký 15/5/2026, hiệu lực 01/7/2026, Công báo số 308): cụm «trí tuệ nhân tạo» không xuất hiện lần nào. Nếu bạn đọc được rằng Nghị định 174 yêu cầu gắn nhãn video AI, điều đó không khớp với văn bản. Nghĩa vụ gắn nhãn nằm ở Luật 134 và Nghị định 142, còn việc đăng tin sai sự thật được xử lý theo quy định riêng, kể cả khi video đã gắn nhãn.

Thời hạn chuyển tiếp ở Điều 35 (12 tháng, tức đến 01/3/2027; 18 tháng với hệ thống trong lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính) nói về «hệ thống trí tuệ nhân tạo đã được đưa vào hoạt động trước ngày Luật này có hiệu lực». Theo chúng tôi, không nên hiểu đó là thời gian miễn nhãn cho video đăng mới. Nghĩa vụ cũng đã lan sang báo chí: theo VTV, Nghị định 237/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026) yêu cầu cơ quan báo chí thông báo và gắn nhãn nội dung AI có thể gây nhầm lẫn «theo quy định của pháp luật về trí tuệ nhân tạo».

Câu hỏi thường gặp

Tôi làm kênh cá nhân, chưa bật kiếm tiền, có phải gắn nhãn không?

Định nghĩa «bên triển khai» loại trừ việc dùng «cho mục đích cá nhân, phi thương mại», nên Điều 11 khoản 3 và 4 có thể không áp dụng cho bạn. Tuy vậy, Điều 15 vẫn yêu cầu người sử dụng hệ thống rủi ro trung bình «tuân thủ quy định về thông báo, gắn nhãn», và quy định nền tảng áp dụng cho mọi tài khoản. Cách an toàn là vẫn bật nhãn AI cho video có người hoặc cảnh trông như thật.

Chỉ bật nhãn AI của TikTok là đủ chưa?

Điều 18 khoản 5 cho phép hiển thị «trên giao diện của nền tảng cung cấp nội dung», nên nhãn của TikTok có thể là hình thức hợp lệ, miễn rõ ràng và xuất hiện trước hoặc khi người xem tiếp cận. Với video giả giọng người thật hoặc tái hiện sự kiện, nên thêm một dòng trong mô tả hoặc trên hình.

Video đăng trước ngày 01/5/2026 có phải gắn nhãn lại không?

Không có điều khoản riêng cho nội dung cũ, nhưng Điều 11 khoản 5 yêu cầu duy trì thông tin minh bạch «trong suốt quá trình cung cấp hệ thống, sản phẩm hoặc nội dung cho người sử dụng». Theo cách đọc của chúng tôi, video cũ còn công khai thuộc hai trường hợp bắt buộc (giả người thật, tái hiện sự kiện) nên được rà lại và bổ sung nhãn.

Không phải tư vấn pháp lý; dựa trên văn bản có tại ngày 27/9/2026, lấy văn bản gốc đăng Công báo làm chuẩn.

Nguồn tham khảo

1. Luật Trí tuệ nhân tạo số 134/2025/QH15 — Quốc hội, Công báo số 40 — 22/01/2026 — congbao.chinhphu.vn
2. Nghị định 142/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Trí tuệ nhân tạo — Chính phủ, Công báo số 278 — 18/05/2026 — congbao.chinhphu.vn
3. Nghị định 174/2026/NĐ-CP xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực bưu chính, viễn thông, CNTT — Chính phủ, Công báo số 308 — 05/06/2026 — congbao.chinhphu.vn
4. Tiêu chuẩn cộng đồng: Tính toàn vẹn và xác thực — TikTok — bản hiệu lực 24/09/2026 — tiktok.com
5. Helping people spot and understand AI-generated content on TikTok — TikTok Newsroom — trang không ghi ngày, truy cập 27/09/2026 — newsroom.tiktok.com
6. Lần đầu trình Quốc hội luật về trí tuệ nhân tạo (về dự thảo) — Tuổi Trẻ — 21/11/2025 — tuoitre.vn
7. Tác phẩm báo chí sử dụng AI phải gắn nhãn — VTV — 27/06/2026 — vtv.vn